Limonen (D-Limonene) – właściwości i zastosowanie

Limonen - właściwości
Strona główna » Terpeny » Limonen (D-Limonene) – właściwości i zastosowanie
6 maja 2021

Limonen znajdujący się w skórce cytrusów oraz wytwarzany przez gruczoły żywiczne konopi jest obiecującym kandydatem do szerokiego zastosowania leczniczego. Badania skupiające się na jego przeważającej formie chemiczne (d-limonen) wykazały właściwości przeciwzapalne, przeciwutleniające, antynowotworowe, a także wspierające funkcjonalność układ krążenia. Terpen ten od lat stosowany jest między innymi jako dodatek do żywności czy aromat zapachowy środków higieny osobistej.

Limonen – cytrusowy terpen

Główna formą chemiczną jest d-limonen, który jest terpenem aromatycznym produkowanym w gruczołach żywicznych kwiatów konopi. Substancja ta posiada charakterystyczny cytrusowy zapach. Aromat nie jest przypadkiem, bowiem limonen znajduje się również w skórce owoców cytrusowych.

W konopiach limonen jest jednym z najczęściej występujących terpenów, zawartość we frakcji olejków eterycznych sięga nawet 16%.[1]Limonene – an overview. Szczepem, bogatym w limonen jest Sweet Tooth, odmiana w której stężenie tego terpenu przeważa nad pozostałymi.

Właściwości limonenu

Badacze wykazali, że limonen posiada właściwości przeciwzapalne, przeciwutleniające, przeciwnowotworowe oraz antystresowe.[2]Limonene – an overview. Limonen jest stosowany klinicznie do rozpuszczania kamieni żółciowych, łagodzenia zgagi i refluksu oraz wspomagania perystaltyki jelit.[3]D-Limonene: safety and clinical applications.

Pomimo wielu istotnych właściwości terapeutycznych, warto nadmienić, że aktualnie większość badań przeprowadzono jedynie na zwierzętach, które nie zawsze przekładają się na w takim samym stopniu na ludzi.

Działanie przeciwzapalne i przeciwutleniające

Nadmierne gromadzenie się wolny rodników prowadzi do stresu oksydacyjnego, który jest przyczyną powstawania stanów zapalnych oraz chorób. Do naturalnych antyoksydantów zaliczają się m.in. witamina E, flawonoidy oraz polifenole – związki, które znajdziemy w ziarnach oraz suszu konopnym.[4]Oxidative Stress: Harms and Benefits for Human Health.

Kilka badań wskazuje, że również limonen posiada właściwości przeciwzapalne oraz przeciwutleniające.[5]Limonene suppresses lipopolysaccharide-induced production of nitric oxide, prostaglandin E2, and pro-inflammatory cytokines in RAW 264.7 macrophages.[6]D-limonene exhibits anti-inflammatory and antioxidant properties in an ulcerative colitis rat model via regulation of iNOS, COX-2, PGE2 and ERK signaling pathways. Wnioski jednego z nich sugerują, że działanie potęgowane jest poprzez dodatek chlorku magnezu.[7]Citrus oil and MgCl2 as antibacterial and anti-inflammatory agents.

Właściwości antynowotworowe

Warto zacząć od analizy przypadków osób spożywających wyłącznie owoce i sok cytrusów w stosunku do osób spożywających skórki owoców. Osoby, które spożywały skórki, będące głównym źródłem d-limonenu z pożywienia, cechowały się niższym ryzykiem zachorowalności na raka skóry.[8]Citrus peel use is associated with reduced risk of squamous cell carcinoma of the skin.

Badanie na szczurach będące podłożem do dalszej eksploracji wykazało, że limonen podawany równolegle z doksorubicyną (lekiem przeciwnowotworowym) redukuje skutki uboczne leku.[9]D-limonene suppresses doxorubicin-induced oxidative stress and inflammation via repression of COX-2, iNOS, and NFκB in kidneys of Wistar rats.

Kolejne badania na zwierzętach wskazują, że d-limonen wykazuje działanie przeciwzapalne, chemoprewencyjne oraz chemioterapeutyczne w przypadku wielu nowotworów.[10]Limonene suppresses lipopolysaccharide-induced production of nitric oxide, prostaglandin E2, and pro-inflammatory cytokines in RAW 264.7 macrophages.[11]D-limonene exhibits anti-inflammatory and antioxidant properties in an ulcerative colitis rat model via regulation of iNOS, COX-2, PGE2 and ERK signaling pathways.

Antynowotworowe właściwości limonenu poddano próbie na 43 kobietach z rakiem piersi, zakwalifikowanych do leczenia operacyjnego. W skutek przyjmowania 2 gram limonenu dziennie przez 2-6 tygodni nastąpiło zmniejszenie ekspresji guza o 22%.[12]Human breast tissue disposition and bioactivity of limonene in women with early stage breast cancer.

Działanie antystresowe

Konopie bogate w limonen nie bez przypadku zalecane są między innymi w celu poprawy nastroju. Terpen ten wykorzystuje się w aromaterapii jako środek uspokajający i normalizujący układ nerwowy.

Wnioski z kilku badań na zwierzętach:

  • limonen może być skutecznie wykorzystywany w aromaterapii jako środek przeciwlękowy,[13]Anxiolytic-like activity and GC-MS analysis of (R)-(+)-limonene fragrance, a natural compound found in foods and plants.
  • zarówno limonen jak i jego metabolit wątrobowy wykazuje działanie przeciwstresowe ocenione według parametrów behawioralnych i fizjologicznych,[14]Anti-stress effects of d-limonene and its metabolite perillyl alcohol.
  • limonen usprawnia pamięć przestrzenną u szczurów narażonych na czynnik stresogenny wynikający z unieruchomienia, według badaczy substancja ta może być skutecznie wykorzystywana w leczeniu dolegliwości neurodegeneracyjnych.[15]Effects of Limonene on Chronic Restraint Stress-Induced Memory Impairment and Anxiety in Male Rats.

Badanie na ludziach wykazało, że zapach cytrusów może być pomocny w terapii depresji. Leczeniem objęto 12 pacjentów, u których terapia zapachem cytrusów poprzez stymulację układu węchowego pozwoliła znacznie zredukować ilość stosowanych farmaceutyków. We wnioskach badacze podkreślili, że zapach cytrusów był skuteczniejszy od antydepresanty.[16]Effects of citrus fragrance on immune function and depressive states.

Zdrowie układu krążenia

Choroby układu krążenia rok w rok zbierają śmiertelne żniwa. Niestety tutaj również póki co można wyciągnąć wstępne wnioski jedynie na podstawie badań na zwierzętach:

Pozostałe właściwości

Potencjał terapeutyczny limonenu jest jeszcze na wczesnym etapie poznania, przez co może nas jeszcze wiele zaskoczyć. Warto tutaj przytoczyć kolejne 3 badania z udziałem zwierząt, które wykazały że:

Odnosząc się do limonenu zawartego w konopiach, jest to zaledwie jedna z wielu substancji. Konopie zawierają bowiem masę innych terpenów, terpenoidów, kannabinoidów oraz flawonoidów które działają synergicznie.

Zastosowanie limonenu

Limonen poza wykorzystaniem terapeutycznym, znajduje zastosowanie w przemyśle żywieniowym nadając produktom cytrusowy smak, w kosmetologi, środkach czystości, botanice oraz jako rozpuszczalnik.[21]Limonene – an overview.

Produkty gospodarstwa domowego

Mydła, szampony, perfumy, środki do prania i sprzątania oraz odświeżacze powietrza są produktami, w których często znajdziemy limonen.

Limonen stosowany jest również jako rozpuszczalnik, do odłuszczania metali, czyszczenia elektroniki oraz urządzeń drukarskich.

Środek odstraszający owady

W naturalnym środowisku limonen zapewnia roślinie ochronę, silny aromat tego terpenu skutecznie odstrasza pasożyty i insekty. Właściwości te wykorzystuje się w botanice – wyekstrahowana substancja stosowana jest jako środek owadobójczy oraz odstraszający owady.[22]Federal Register / Vol. 81, No. 76 / Wednesday, April 20, 2016 / Notices.

Żywność

Limonen jest popularnym dodatkiem do produktów takich jak napoje czy słodycze. Wykorzystuje się go również jako dodatek do suplementów diety.

Farmakologia

W farmakologii limonen stosuje się w celu przyśpieszenia absorpcji składników leku podawanych drogą przezskórną.[23]Effects and Usage of a Citrus Compound, Limonene. Na podstawie wcześniej przytoczonych właściwości, substancja ta znajduje wiele zastosowań terapeutycznych. Niestety, aby jednoznacznie określić potencjał limonenu trzeba poczekać na większą ilość badań z udziałem ludzi.

Szczepy konopi bogate w limonen

Każdy szczep konopi różni się zawartością poszczególnych kannabinoidów oraz terpenów. Wynika z tego, że nie istnieje fenotyp rośliny, który byłby idealny do leczenia wszelkich dolegliwości. Do odmian o szczególnie wysokiej zawartości limonenu zaliczają się:

  • Sweet Tooth,
  • Banana OG,
  • Berry White,
  • Cinesx,
  • Do-Si-Dos,
  • Purple Hindu Kush,
  • Strawberry Banana,
  • Tahoe OG,
  • Weeding Cake,
  • White Fire OG.

Zawartość limonenu zależy nie tylko od odmiany, ale również techniki i warunków uprawy, zbioru oraz dalszego procesu przetwarzania, czyli suszenia i przechowywania. Najlepszym sposobem, aby określić dokładną ilość limonenu jest wykonanie badań laboratoryjnych.

Skutki uboczne i przeciwskazania

Popularnie stosowany w produktach spożywczych limonen uważany jest za bezpieczny dla zdrowia. Według specjalistów nie wykazuje toksycznośći nawet przy długotrwałym stosowaniu, nawet do 1 roku.[24]D-Limonene: safety and clinical applications.

W przytoczonym wcześniej badaniu kobiet z rakiem piersi, dawki rzędu 2g na dobę nie wykazały skutków ubocznych.[25]Human breast tissue disposition and bioactivity of limonene in women with early stage breast cancer.

Ostrożność należy zachować podczas stosowania limonenu bezpośrednio na skórę. Stosowanie tego związku w kosmetykach może u części osób prowadzić do podrażnień oraz uczulenia.[26]Safety evaluation and risk assessment of d-Limonene.

Suplementów na bazie limonenu ze względu na brak badań nie powinny stosować kobiet w ciąży i karmiące piersią. Porady lekarskiej przed stosowaniem powinny zasięgnąć również osoby przyjmujące leki, ze względu na możliwe interakcje środków farmakologicznych z limonenem, których nie można wykluczyć ze względu na nieliczne badania na ludziach.

Źródła[+]

Najnowsze artykuły

Jak zrobić masło konopne?

Jak zrobić masło konopne?

Masło konopne to główny składnik legendarnych „magicznych ciasteczek”. Jego przygotowanie wymaga odrobiny wolnego...

Artykuły, którego mogą Cię zainteresować …

0 komentarzy

Wyślij komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *