Czym jest i jak działa układ endokannabinoidowy?

Układ endokannabinoidowy
Strona główna » Kannabinoidy » Czym jest i jak działa układ endokannabinoidowy?
9 kwietnia 2021

Układ endokannabinoidowy składa się z receptorów rozmieszczonych w licznych obszarach naszego organizmu. Do ich aktywacji niezbędne są kannabinoidy – substancje endogenne produkowane przez organizm bądź dostarczane z zewnątrz w formie fitokannabinoidów lub produktów syntetycznych.

Czym jest układ endokannabinoidowy?

Układ endokannabinoidowy został odkryty stosunkowo nie dawno. Potym jak w 1964 roku zidentyfikowano Delta-9-tetrahydrokannabinol (THC), zaczęto identyfikować kolejne kannabinoidy oraz receptory, które są na nie podatne. Do 1993 roku znane były już 2 typy receptorów oraz cały szereg fitokannabinoidów, który naśladują swoim działaniem endokannabinoidy, czyli związki naturalnie wytwarzane przez organizm.

Funkcje układu endokannabinoidowego

Rozmieszczenie receptorów endokannabinoidowych w licznych obszarach organizmu wpływa na regulację z ich pośrednictwem wielu procesów życiowych. Układ ten odpowiedzialny jest za:[1]Cannabinoid Receptors and the Endocannabinoid System: Signaling and Function in the Central Nervous System.

  • łaknienie,
  • metabolizm,
  • nastrój,
  • odczuwanie bólu,
  • uczenie się i pamięć,
  • efektywny sen,
  • budowanie i regenerację mięśni,
  • układ rozrodczy,
  • zdrowie skóry i stawów,
  • układ odpornościowy.

Układ endokannabinoidowy odpowiada za utrzymanie homeostazy – kiedy jakiś czynnik (np. ból, uraz, stan zapalny) ją zaburza, układ się uruchamia, aby pomóc organizmowi odzyskać pełnie funkcjonalności.

Jak działa układ endokannabinoidowy?

Układ endokannabinoidowy składa się z trzech elementów: receptorów, kannabinoidów oraz enzymów. Naturalnie, aby aktywować pracę receptora oraz zapoczątkować proces za który odpowiada, organizm musi wyprodukować odpowiednią substancją chemiczną.

Receptory da się nieco „oszukać” – porównać je można do zamka, do którego pasuje kilka kluczy. W układzie endokannabinoidowym takimi kluczami są fitokannabinoidy. Układ ten nie jest wyjątkiem, podobnie działają w naszym organizmie receptory opioidowe, które są stymulowane przetworami z maku.

Receptory endokannabinoidowy CB1 oraz CB2

W naszym ciele rozmieszczone są dwa typy receptorów endokannabinoidowych CB1 oraz CB2 (badacze snują nieśmiałe tezy, że może być ich jednak więcej).

Receptory CB1 umiejscowione są w:[2]Cannabinoid Receptors and the Endocannabinoid System: Signaling and Function in the Central Nervous System.

  • mózgu,
  • układzie nerwowym,
  • układzie sercowo-naczyniowym,
  • układzie rozrodczym,
  • przewodzie pokarmowym,
  • mięśniach szkieletowych,

Receptory CB2 występuje głównie w komórkach układu odpornościowego:[3]Chemistry, Metabolism, and Toxicology of Cannabis: Clinical Implications.

  • węzłach chłonnych,
  • śledzionie,
  • grasicy,
  • migdałkach,
  • krwi,
  • szpiku kostnym,
  • trzustce.

Endokannabinoidy

Endokannabinoidy jak sama nazwa wskazuje, są substancjami endogennymi, czyli naturalnie wytwarzanymi przez nasz organizm. Pierwszy wyizolowany kannabinoid endogenny nosi nazwę annandamid (pełna nazwa chemiczna: etanoloamid arachidonylu), w skrócie AEA. Po kilku latach odkryto kolejne substancje endogenne: 2-AG, NADA oraz ARA-S.

Fitokannabinoidy

Fitokannabinoidy są odpowiednimi endogennych kannabinoidów, które skutecznie naśladują ich działanie. Wiedza w tej kwestii prężnie się rozwija, szacuje się, że konopie zawierają około 540 związków chemicznych, w ponad 90 kannabinoidów. [4]Cannabis (Marijuana) and Cannabinoids: What You Need To Know.

Do najpopularniejszych należą:[5]Marihuana Leczy, Bogdan Jot, strona 15.

  • THC – właściwości przeciwbólowe oraz przeciwutleniające,
  • CBD – działanie przeciwzapalne, antykonwulsyjne, przeciwlękowe, antynowotworowe oraz redukujące skutki uboczne konwencjonalnego leczenia nowotworów,
  • CBG – właściwości antynowotworowe oraz przeciwbólowe,
  • CBC – działanie przeciwzapalne oraz antydepresyjne,
  • CBN – właściwości antykonwulsyjne, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne,

Kannabinoidy syntetyczne

Kannabinoidy tego typu pozyskuje się w wyniku syntezy laboratoryjnej. Ich zaletą jest pełna kontrola nad procesem produkcji, dzięki czemu finalny produkt spełnia wcześniej ustalone kryteria. Wadą jest możliwa obecność katalizatorów użytych do syntezy, które mogą być szkodliwe dla zdrowia.

Niezbyt przychylne doniesienia ze świata nauki dotyczą szczególnie syntetycznego THC o właściwościach psychoaktywnych. O ile naturalne źródło tego kannabinoidu (marihuana) jest stosunkowo bezpieczna dla zdrowia, jego laboratoryjny odpowiednik prezentuje się znacznie gorzej.

Palenie konopi o wysokim stężeniu THC wiąże się ze zmianami w częstości akcji serca, jednak zmiany te nie są praktycznie uwzględniane w medycynie sądowej jako czynnik przyczyniający się do przedwczesnej śmierci. Przegląd opisów przypadków 35 osób, z których 13 zmarło powiązano ze spożyciem syntetycznego leku jako możliwą przyczynę zgonu.[6]Cannabis as a cause of death: A review.

Wyższe ryzyko wystąpienia skutków ubocznych syntetycznych odmian kannabinoidów potwierdza przegląd badań z 2018 roku. Produkty syntetyczne mogą zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia działań niepożądanych w postaci:[7]Synthetic and Non-synthetic Cannabinoid Drugs and Their Adverse Effects-A Review From Public Health Prospective.

  • schorzeń psychicznych,
  • nadmiernego pobudzenia,
  • drażliwości,
  • omamów,
  • urojeń,
  • psychozy,
  • przedwczesnej śmierci (na co wskazuje wcześniejsza analiza).

Badania drugiego najpopularniejszego kannabinoidu – CBD – wyglądają nieco lepiej. W jednym z nich (leczenie osób z padaczką) wykazano porównywalną skuteczność syntetyku do CBD naturalnego pochodzenia, przy typowych dla tego środka (nie groźnych dla zdrowia) skutkach ubocznych.[8]Efficacy and Tolerance of Synthetic Cannabidiol for Treatment of Drug Resistant Epilepsy.

Enzymy

Enzymy odpowiedzialne są za syntezę oraz rozkładanie endokannabinoidów, po tym tak spełnią swoje zadanie w układzie.

Podsumowanie

Układ endokannabinoidowy reguluje liczne procesy zachodzące w naszym organizmie, bez którego nie bylibyśmy w stanie funkcjonować. Poznanie jego działania pozwala na dobranie skuteczniejszej terapii dla pacjentów, którzy często nie znajdują pomocy w medycynie tradycyjnej.

Za pośrednictwem fitokannabinoidów możliwe jest zarówno leczenie jak i jego wspomaganie nawet ciężkich przypadłości – przykładowo redukcja napadów padaczkowych czy złagodzenie objawów nowotworów.

Nadzieją na skuteczniejsze leczenie z użyciem tej konopi napawa liberalizacja prawa przez wiodące rządy oraz rosnące zainteresowanie środowiska medycznego.

Najnowsze artykuły

Artykuły, którego mogą Cię zainteresować …

0 komentarzy

Wyślij komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *