CBD – właściwości, działanie i stosowanie kannabidiolu

CBD - kannabidiol
Strona główna » Kannabinoidy » CBD – właściwości, działanie i stosowanie kannabidiolu
8 kwietnia 2021

Kannabidiol (CBD) to główny związek z grupy kannabinoidów zawartych w konopiach niewykazujący działania psychotropowego. W postaci olejku, suszu, past, kapsułek, a nawet kosmetyków znajduje zastosowanie w leczeniu licznych dolegliwości. Z artykułu dowiesz się jak działa CBD i na co zwracać uwagę kupując produkty zawierające kannabidiol.

Czym jest CBD?

Kannabidiol – w skrócie CBD – jest jednym z ponad 90 opisanych w literaturze kannabinoidów znajdujących się w konopiach. Pozyskiwany najczęściej z odmian włóknistych, nazywanych również jako konopie przemysłowe bądź siewne (Cannabis Sativa L.).[1]Cannabis sativa: The Plant of the Thousand and One Molecules. Największe stężenie CBD skoncentrowane jest w kwiatach konopi. Śladowe ilości kannabidiolu znajdziemy na pozostałych fragmentach rośliny – są one jednak zbyt niskie, aby przynosiły istotny efekt terapeutyczny, o jakim mowa w dalszej części artykułu.

Kannabidiol pozbawiony działania psychodelicznego (typowe właściwości THC) długo pozostawał poza kręgiem zainteresowań badaczy. CBD po raz pierwszy wyizolowano z roślin konopi w 1940 roku, a następnie przez długi czas utrzymywał miano głównego nieaktywnego składnika konopi.

Sytuacja zaczęła zmieniać się gdy podczas badań na zwierzętach, dowiedziono, że CBD redukuje oraz zatrzymuje drgawki. Zainteresowanie potencjałem leczniczym kannabidiolu eksplodowało na przełomie 1995 roku, kiedy to po raz pierwszy liczba badań w bazie PubMed przekroczyła próg 100. W ubiegłym roku liczba publikacji przekroczyła 1 000 – łączna liczba od 1924, aktualnie w bazie znajduje się 8 276 publikacji. Rosnące zainteresowanie środowiska badaczy sprawia, że CBD może być coraz skuteczniej wykorzystywane w leczeniu.

Działanie CBD w układzie endokannabinoidowym

Za utrzymanie optymalnego funkcjonowania organizmu (homeostazę) odpowiada układ endokannabinoidowy. W skład układu wchodzą:

  • receptory endokannabinoidowe – CB1 rozmieszczone głównie w ośrodkowym układzie nerwowym oraz CB2 umiejscowione w organach i komórkach układu odpornościowego,
  • endokannabinoidy – związki wytwarzane przez ogranizm do aktywowania receptorów,
  • enzymy – substancje, które syntezują bądź rozkładają endokannabinoidy.

Poza naturalnymi „włącznikami”, receptory endokannabinoidowe można aktywować z pomocą fitokannabinoidów – między innymi CBD. Kannabidiol co prawda słabo oddziałuje na owe receptory, jednak w układzie endokannabinoidowym działa w sposób pośredni, pozwalając czerpać wiele korzyści zdrowotnych.

Właściwości i zastosowanie CBD

Kannabidiol znajduje zastosowanie w licznych dolegliwościach, w tym takich, na które medycyna konwencjonalna nie znajduje rozwiązana (przykładowo padaczka lekooporna). Właściwości lecznicze CBD znajdują zastosowanie w:

  • nowotworach,
  • padaczce,
  • przewlekłych bólach,
  • stanach zapalnych,
  • dolegliwościach układu pokarmowego,
  • problemach z wątrobą,
  • cukrzycy,
  • jaskrze,
  • przypadłościach kardiologicznych,
  • regulacji apetytu,
  • nudnościach i wymiotach,
  • chorobach neurologicznych,
  • dermatologii,
  • zaburzeniach snu,
  • uzależnieniach,
  • poprawie komfortu psychicznego,
  • artretyzmie.

Produkty z CBD

Kannabidiol pozyskiwany może być dwoma metodami. Pierwsza to przetwarzanie kwiatów konopi siewnej, druga to synteza laboratoryjna. Zazwyczaj największy potencjał leczniczy wykazują produktu naturalne, które poza kannabidiolem zawierają również szereg innych kannabinoidów oraz terpenów.

Na podstawie krzywej dzwonowej skuteczności CBD wiemy, że substancja pozbawiona pełnego profilu kannabinoidowego (izolat) może zarówno w zbyt niskiej jak i zbyt dużej dawce zmniejszać efekt terapeutyczny. Efektu tego nie zauważa się natomiast przy produktach, które zawierają wszystkie naturalnie produkowane przez konopie związki – działają one synergicznie.

Olejek CBD

Olejki to najpraktyczniejsza forma stosowania CBD, w której mamy możliwość dokładnego określenia dawki. Zawartość kannabidiolu w olejku jest najczęściej wyrażona procentowo, przykładowo 5% oznacza, że 10 mililitrów zawiera 500 mg CBD.

Wadą olejku CBD jest jego konopny smak, który nie wszystkim przypada do gustu. Producenci starają się rozwiązywać ten problem maskując go dodając aromatyczne ekstrakty jak mięta, pomarańcza czy czekolada.

Susz

Susz konopi siewnych to wraz z olejkiem najpopularniejsze produkty CBD. Tutaj dokładne dawkowanie jest nieco utrudnione – bynajmniej nie zrobimy tego tak dokładnie jak w przypadku olejku.

Jeśli chcesz stosować susz CBD warto zaopatrzyć się w waporyzator, który w przeciwieństwie do jointa nie spala suszu, ale go podgrzewa, wytwarzając parę. Pozwala to na efektywniejsze pozyskiwanie kannabioniodów. Temat waporyzacji konopi jest stosunkowo świeży, jednak wstępne badania wskazują, że jest zdrowszą alternatywą tradycyjnego jointa.[2]No smoke, no fire: What the initial literature suggests regarding vapourized cannabis and respiratory risk.

Podczas wyboru suszu konopnego warto zwrócić uwagę na stężenie CBD, przy czym nie zawsze więcej znaczy lepiej. Popularnym zabiegiem marketingowym jest zawyżanie zawartości CBD przez dodawanie syntetycznego izolatu. Nie trudno więc znaleźć ofertę suszu zawierającego ponad 30% kannabidiolu.

Polskie warunki atmosferyczne oraz prawo (THC do 0.2%) sprawia, że osiągalne stężenie CBD w konopiach siewnych wynosi do 3%. Produkty z wyższym stężeniem są importowane (o ile nie przekraczają zawartości THC), pochodzą z upraw indoor bądź wzbogacane izolatem CBD.

Liquidy

CBD podobnie jak nikotyna występuje również w formie płynnej. Liquid przeznaczony do waporyzacji składa się z glikolu propylonowego, gliceryny roślinnej oraz kannabidiolu. Podczas podgrzewania dochodzi do odparowania cieczy oraz kondensacji CBD do postaci aerozolu, który wdychamy do płuc.

Liquidy początkowo stosowane były jako zamiennik papierosów, aby ograniczyć wdychanie substancji smolistych zawartych w dymie. Najświeższe badania donoszą, że niekoniecznie może to być zdrowsza alternatywa. Niebezpieczeństwo niosą bowiem substancje dodatkowe (np. aromaty), które po podgrzaniu wpływają ze szkodą na zdrowie. Podczas zakupu liquidu CBD wybierz produkt o możliwie najmniejszej ilości dodatkowych składników.

Haszysz

Haszysz CBD powstaje w wyniku sprasowania żywicy konopi siewnej. W procesie ekstrakcji kannabinoidy oraz terpeny kumulowane są w formie haszyszu. Stężenie CBD może sięgać nawet ponad 30%.

Kryształ CBD

Stężenie CBD w kryształach może wynosić nawet 99,99%. Zaletą jest neutralny smak, brak wypełniaczy oraz zanieczyszczeń (pestycydów oraz innych substancji stosowanych w uprawie).

Niestety produkt nie jest wolny od wad. Działanie izolatu CBD ogranicza się do właściwości pojedynczej substancji. Stosowanie produktów o pełnym spektrum pozwala na efektywniejsze wykorzystanie potencjału leczniczego konopi wynikającego z efektu synergii.

Kolejnym minusem jest fakt, że izolat można uzyskać również poprzez syntezę w laboratorium. Istnieje więc ryzyko obecności śladowych ilości substancji chemicznych, stosowanych w procesie produkcji.

Pasta konopna CBD

Pasta konopna to nic innego jak wysoko skoncentrowany olej CBD. Zawartość kannabinoidów w paście wynosi nawet 50%. Stosuje się ją podobnie jak w przypadku oleju CBD umieszczając pojedynczą dawkę pod językiem na 2-3 minuty, a następnie połykając.

Kapsułki

Kapsułki CBD to najpraktyczniejsza forma dawkowania, która pozwala podobnie jak w przypadku oleju na dokładne dawkowanie. W porównaniu do olejku oraz pasty działanie jest nieco dłużej rozłożone w czasie – podjęzykowe podanie przyśpiesza absorpcję CBD przez organizm. Zaletą kapsułek z kannabinoidami jest brak wyczuwalnego konopnego smaku, charakterystycznego dla olejku i pasty.

Kosmetyki

Receptory układu endokannabinoidowego są rozmieszczone również w skórze, dzięki czemu CBD znajduje szerokie zastosowanie w kosmetologii i dermatologii – kremów, maści, żele oraz oleje do pielęgnacji ciała. Badania wykazały, że maści z CBD mogą być pomocne w przypadku przynajmniej kilku chorób skórnych (szczególnie o podłożu zapalnym).[3]A therapeutic effect of cbd-enriched ointment in inflammatory skin diseases and cutaneous scars.

Zastosowanie CBD w dermatologii:[4]Cannabinoid Signaling in the Skin: Therapeutic Potential of the “C(ut)annabinoid” System.

  • atopowe zapalenie skóry,
  • łuszczyca,
  • twardzina skóry,
  • trądzik,
  • choroby keratynowe,
  • zaburzenia wzrostu i pigmentacji włosów.

Wybierając kosmetyk do celów leczniczych dokładnie sprawdź jego skład oraz zawartość poszczególnych substancji. O ile do codziennej pielęgnacji ciała można zastosować środek na bazie oleju z nasion, to w przypadku dolegliwości dermatologicznych znaczniej lepiej sprawdzi się kosmetyk z dodatkiem CBD. Zawartość procentowa kannabidiolu powinna być jasno określona przez producenta.

Herbata konopna

W herbacie znajdują się kwiaty konopi, liście oraz fragmenty łodygi, w zmiennych proporcjach. Warto stawiać na produkty z wysokim udziałem kwiatów, w których stężenie CBD jest najwyższy. Liście oraz pozostałe fragmenty rośliny zawierają śladowe ilości kannabidiolu.

Kannabinoidy są związkami, które słabo rozpuszczają się w wodzie. Znacznie efektywniejsze jest wykorzystanie tłuszczu lub alkoholu jako rozpuszczalnika. Dobrym pomysłem jest przygotowanie herbaty z dodatkiem masła według przepisu tybetańskiego. Tak przyrządzony napój zawiera szereg kannabinoidów oraz pozostałych substancji, które w naparze na bazie wody obecne są w znikomej ilości. Herbata konopna posiada działa przeciwzapalne oraz uspokajające.

Środki apteczne

Od 17 stycznia 2019 roku można kupić medyczną marihuanę (dostępna na receptę), która dostępna jest w kilku wariantach stosunku CBD do THC:

  • Cannabis Flos Aurora 22% THC + 1% CBD,
  • Cannabis Flos Aurora 20% THC + 1% CBD,
  • Cannabis Flos Aurora 8% THC + 8% CBD,
  • Cannabis Flos Canopy Growth 10% THC + 7% CBD,
  • Cannabis Sative Red No 2 19% THC + 1% CBD,
  • Cannabis Flos 1% THC + 12% CBD.

Poza suszem dostępny jest również lek Sativex w aerozolu ze wskazaniem do leczenia stwardnienia rozsianego – podobnie jak medyczna marihuana dostępny jedynie na receptę. W jednym mililitrze leku znajduje się 25 mg CBD oraz 27 mg THC.

Skutki uboczne

Masa przeprowadzonych badań nad skutecznością oraz działaniem CBD w poszczególnych dolegliwościach dostarcza sporo informacji o ewentualnym ryzyku wystąpienia skutków ubocznych. Przegląd przeprowadzony w 2011 roku na podstawie raportów dostępnych w bazach „Web of Science” oraz „Scielo and Medline” wskazuje, że nawet długotrwałe (do 135 dni) stosowanie dawek do 1 500 mg na dobę nie wywołuje istotnych skutków ubocznych. Przegląd opierał się na eksperymentach o różnych formach stosowania – drogą wziewna, dożylna, doustna – oraz w leczeniu różnych dolegliwościach.[5]Safety and side effects of cannabidiol, a Cannabis sativa constituent.

Do najczęściej zgłaszanych skutków ubocznych należy:[6]An Update on Safety and Side Effects of Cannabidiol: A Review of Clinical Data and Relevant Animal Studies.

  • biegunka,
  • zaburzenia apetytu i masy ciała,
  • senność (w przypadku problemów ze snem korzystny efekt),
  • zmęczenie.

Przeciwskazania

Pomimo wysokiej wartości terapeutycznej oraz niskiego ryzyka skutków ubocznych, przeciwwskazania do stosowania CBD mogą dotyczyć:[7]An Update on Safety and Side Effects of Cannabidiol: A Review of Clinical Data and Relevant Animal Studies.

  • osób z problemami z wątrobą – zaleca się unikać wysokich dawek CBD.
  • kobiet w ciąży i karmiących piersią – CBD oraz inne składniki aktywne zawarte w produktach konopnych mogą dotrzeć do płodu lub być dostarczane z mlekiem matki. Działanie kannabinoidów w tej kwestii nie jest jednoznacznie zbadane, dlatego też zaleca się ich odstawienie do czasu zakończenia karmienia.
  • dzieci – nie zaleca się stosowania dawek wyższych niż 25 mg / kilogram masy ciała w ciągu doby.
  • osób przyjmujących leki – kannabidiol może wchodzić w interakcje z farmaceutykami, zwiększając bądź zmniejszając skuteczność prowadzonej terapii.

Dawkowanie

Dawkowanie CBD zależy od celu jego stosowania. Poważne dolegliwości (szczególnie podczas równoległego przyjmowania leków) zawsze należy konsultować z lekarzem. Więcej informacji na temat dawkowania znajdziesz w tematach poświęconych konkretnym przypadłościom. Przykładowo przy zaburzeniach snu można zacząć od niskich dawek, około 25 mg na dobę, rozkładając na 2 porcje (stosując rano i wieczorem).[8]Cannabidiol in Anxiety and Sleep: A Large Case Series.

Przyjmując CBD spożywaj posiłki bogate w tłuszcze

Do ciekawych wniosków doszła grupa naukowców, badająca wpływ dodatku tłuszczu podczas doustnego podawania dwóch głównych kannabinoidów – THC oraz CBD. Okazuje się bowiem, że przyswajalność kannabinoidów można zwiększyć spożywając wcześniej posiłek bogaty w tłuszcz.

W badaniu na zwierzętach wykazano, iż biodostępność CBD z jednoczesnym podaniem lipidów zwiększa się 3-krotnie w porównaniu z preparatem podawanym bez lipidów. Analogicznie odnotowano 2.5-krotnie większą biodostępność THC.[9]Dietary fats and pharmaceutical lipid excipients increase systemic exposure to orally administered cannabis and cannabis-based medicines.

Wnioski z powyższego badania potwierdziła próba z udziałem 12 mężczyzn, którym podawano CBD w formie aerozolu do rozpylania w jamie ustnej po posiłku lub na czczo (środek zawieraj CBD oraz THC w stosunku bliskim 1:1). Średnie wartości maksymalnego stężenia były do 5-krotnie wyższe dla THC oraz do 3-krotnie wyższe dla CBD przy podawaniu aerozolu po posiłku.[10]A phase I study to assess the effect of food on the single dose bioavailability of the THC/CBD oromucosal spray.

Pełne spektrum kannabinoidów czy izolat CBD

Produkty o pełnym spektrum zawierają nie tylko kannabidiol, ale również inne kannabinoidy takie jak: CBG, CBC, CBN, CBDV, THC. Preparaty „pełnowartościowe” wydają się górować nad izolatami CBD (przykładowo kryształ) oraz produktami ze sztucznie zawyżoną ilością kannabidiolu poprzez dodanie izolatu (przykładowo suszu, który w ten sposób może zawierać nawet 40% CBD i więcej)

W wielu badaniach na zwierzętach można natknąć się na efekt odwróconego U, inaczej krzywej dzwonowej. Jedno z takich badań przeprowadzono na myszach, badając właściwości przeciwbólowe izolatu CBD oraz wyciągu konopnego o pełnym spektrum kannabinoidowym. Wyizolowany kannabidiol okazał się skuteczny do pewnej dawki, powyżej której efekt nie tylko się nie zwiększał ale co gorsza się osłabiał. W przypadku pełnego spektrum zwiększenie dawki przynosiło zwiększenie efektu przeciwbólowego – wykres w postaci krzywej malejącej.[11]Overcoming the Bell‐Shaped Dose‐Response of Cannabidiol by Using Cannabis Extract Enriched in Cannabidiol.

Zjawisko krzywej dzwonowej potwierdzono również u ludzi. Badanie wpływ CBD na zmniejszenie niepokoju na grupie 57 mężczyzn, wykazało że dawka 300 mg CBD skutecznie zmniejszyła niepokój. Wśród osób przyjmujących dawki 150 mg, 600 mg oraz placebo nie zauważono istotnych zmian.[12]Cannabidiol presents an inverted U-shaped dose-response curve in a simulated public speaking test.

Synergiczne działanie kannabinoidów – „efekt otoczenia”

Przewaga skuteczności terapeutycznej produktów o pełnym profilu kannabinoidowym poparta jest „efektem otoczenia”. W 1998 roku R. Mechoulam i S. Ben-Shabat stwiedzili, że poszczególne substancje zawarte w konopiach wzajemnie na siebie oddziaływują zwiększając swoją aktywność.

Badania dowodzą, że ekstrakt z całej rośliny jest skuteczniejszy niż pojedyncze wyizolowane składniki. Efekt synergii w badaniach:

  • zwiększenie dawki zwiększa efekt terapeutyczny, w przeciwieństwie do izolatu CBD, którego wykres skuteczności układa się w krzywą dzwonową,[13]Overcoming the Bell‐Shaped Dose‐Response of Cannabidiol by Using Cannabis Extract Enriched in Cannabidiol.
  • analiza 11 badań wykazała, że pacjenci z padaczką częściej zgłaszają istotną poprawę stanu zdrowia po zastosowaniu ekstraktów z całej rośliny – poprawa u 71% pacjentów, niż w przypadku jego oczyszczonej formy – poprawa u 46% pacjentów,[14]Overcoming the Bell‐Shaped Dose‐Response of Cannabidiol by Using Cannabis Extract Enriched in Cannabidiol.
  • jest mało prawdopodobne, aby pojedyncza cząsteczka dorównywała potencjałem terapeutycznym całej „machinie fitochemicznej” konopi.[15]The Case for the Entourage Effect and Conventional Breeding of Clinical Cannabis: No “Strain,” No Gain.

Okres półtrwania CBD

Terminem tym określa się czas, po którym stężenie danej substancji zmniejsza się o połowę w stosunku do wartości maksymalnej – im jest on dłuższy, tym substancja jest wolniej usuwana z organizmu.

Na podstawie analizy 24 przeprowadzonych badań na ludziach okres półtrwania CBD dla poszczególnych form przyjmowania wynosi:[16]A Systematic Review on the Pharmacokinetics of Cannabidiol in Humans.

  • po rozpyleniu do jamy ustnej (aerozol) – 1,4 – 10,9h,
  • podanie doustne (olejek, pasta, izolat) – 2-5 dni,
  • dożylnie – 24h,
  • droga wziewna – 31h.

Biodostępność

Bardzo ważną kwestią – z punktu widzenia terapeutycznego oraz ekonomicznego – jest biodostępność CBD, czyli ile substancji po podaniu przeniknie do osocza. Istnieje niewiele badań w tym zakresie; wnioski z przeprowadzonych do tej pory:[17]Cannabidiol in Humans—The Quest for Therapeutic Targets.

  • drogą wziewną – 31%,
  • drogą doustną – 6%.

Znaczna różnica biodostępności CBD pomiędzy drogą wziewną, a doustną wynika z efektu pierwszego przejścia – czyli metabolizmu kannabidiolu w wątrobie, w wyniku czego powstają produkty pochodne. Kannabinoidy przyjmowane doustnie przez metabolizm wątrobowy wchłaniają się znacznie wolniej, jednak ich zaletą jest dłuższe działanie (efekt poparty badaniami dotyczącymi okresu półtrwania).

Dostarczając CBD drogą wziewną (joint bądź waporyzacja) omijamy wątrobę. Opary wdychamy do płuc, skąd składniki aktywne przedostają się do krwiobiegu. Najskuteczniejszą formą przyjmowania CBD drogą wziewną jest waporyzacja. Wszystkie kannabinoidy oraz terpeny posiadają inną temperaturę parowania. Kontrolowanie temperatury przy pomocy waporyzatora umożliwia maksymalnego wykorzystanie potencjału terapeutycznego konopi.

Susz wystawiony na wysoką temperaturę (podczas palenia „jointa”) prowadzi do degradacji części kannabinoidów oraz strat w strumieniu dymu bocznego. Podczas waporyzacji unikamy wdychania substancji smolistych wytwarzanych podczas aktywnego spalania suszu (efekt ten nie występuje podczas parowania).

CBD a THC

Tetrahydrokannabidiol (THC) oraz kannabidiol (CBD) to dwie najpopularniejsza, a tym samym najlepiej zbadane substancje występujące w konopiach. Między oboma związkami istnieje jednak zasadnicza różnica – o ile THC posiada działanie psychoaktywne, to CBD takowych właściwości nie posiada. Odmiany konopi bogate w CBD oraz niewielkie ilości THC nie spełniają wymagań zastosowania rekreacyjnego utożsamianego z marihuaną.

Obie substancje posiadają nieco inne spektrum zastosowania terapeutycznego. Na podstawie ankiety (621 prawidłowo wypełnionych kwestionariuszy) z 2015 roku przeprowadzone przez Care By Design:[18]CBD Patient Survey.

  • nie zauważono istotnej korelacji między stanem zdrowia a stosunkiem CBD:THC w wybranym produkcie,
  • osobom z zaburzeniami nastroju oraz psychiatrycznymi sprzyjała dominacja CBD, w proporcjach 8:1 lub 18:1 CBD:THC
  • u pacjentów z bólami i stanami zapalnymi skuteczniejsze okazały się produkty z wyższą zawartość tetrahydrokanabinolu, w stosunku CBD:THC 4:1. 2:1 oraz 1:1
  • osoby stosujące konopie do poprawy samopoczucia najlepsze rezultaty zgłaszały przy produktach w stosunku CBD:THC na poziomie 2:1.

Jakość produktów z CBD

Wybierając produkt zawierający CBD należy zwrócić uwagę na kilka istotnych kwestii:

  1. Stężenie CBD powinno być wyraźnie umieszczone na etykiecie. Pamiętaj, że kannabidiol to zaledwie jedna spośród ponad 90 kannabinoidów.
  2. Renomowane marki (o ile nie jest to czysty izolat CBD) umieszczają również informacje o pozostałych związkach w tym: CBDa, CBDV, CBG, CBGa, CBC, CBN, THC, THCa. Zgodnie z polskim prawem ilość THC nie może przekraczać 0,2%. Dokładna zawartość poszczególnych fitokannabinoidów może mieć kluczowe znaczenie podczas terapii.
  3. Jedną z praktyk poddających producenta wątpliwością jest podawanie łącznej zawartości CBD oraz CBDa. Obie substancje posiadają ciekawe właściwości zdrowotne, jednak obie nieco inaczej działają, a co za tym idzie stosuje się je w innym celu.

Najnowsze artykuły

Artykuły, którego mogą Cię zainteresować …

0 komentarzy

Wyślij komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *